A brand of Legrand

Atmosferische druk

Met betrekking tot het weer heeft men het vaak over de temperatuur, de vochtigheidsgraad en de regenintensiteit. Maar er is nog een ander gegeven dat belangrijk is om het weer, weersschommelingen en de windkracht te kunnen voorspellen, namelijk de atmosferische druk. De meting van die druk en de manier waarop deze het weer beïnvloedt zijn ingewikkeld. Hieronder wordt uitgelegd wat de atmosferische druk is, hoe deze moet worden gemeten en waarom de atmosferische druk belangrijk is voor de meteorologie.

Wat is atmosferische druk?

Wetenschappelijk gezien is de atmosferische druk het gewicht dat de lucht in de atmosfeer op de aarde uitoefent. De atmosferische druk is dus gelijk aan de druk die op een bepaald punt wordt uitgeoefend door een luchtkolom met een hoogte vanaf dat punt tot aan het bovenste punt van de atmosfeer.
Daarom neemt de atmosferische druk af naarmate de hoogte toeneemt. Omdat de hoeveelheid lucht daar minder is, is immers ook de atmosferische druk lager. Op zeeniveau bedraagt de gemiddelde druk 1013,25 hPa en elke 8 meter daarboven neemt de atmosferische druk met 1 hPa af. Bij vermelding van de atmosferische druk moet dus altijd de hoogte in aanmerking worden genomen. Ontdek al onze producten

Hoe wordt de atmosferische druk gemeten?

De atmosferische druk wordt uitgedrukt in pascal (Pa) of om precies te zijn in hectopascal (hPa). Een hectopascal is gelijk aan 100 pascal of 1 millibar, de meeteenheid die vroeger werd gehanteerd. Om de atmosferische druk te meten wordt een zogenaamde barometer gebruikt. De barometers deed zijn intrede in 1644, toen Evangelista Torricelli ermee experimenteerde en de kwikbarometer uitvond.
Tegenwoordig zijn er verschillende soorten barometers in omloop om de atmosferische druk te meten. Vanwege het potentieel gevaarlijke kwik is de kwikbarometer tegenwoordig zeldzaam geworden. De aneroïdebarometer werkt met een capsule die onder invloed van de atmosferische druk vervormt. Er zijn ook digitale barometers met een wijzerplaat en barografen die de drukvariaties weergeven op millimeterpapier of een scherm (in geval van een digitale meter).
  • Meting van druk en hoogte
Aangezien de hoogte van invloed is op de gemeten atmosferische druk, is het voor de bruikbaarheid en onderlinge vergelijkbaarheid van de meetgegevens belangrijk om ze te herleiden tot zeeniveau. Barometers zijn daarom zo gekalibreerd dat ze de druk op zeeniveau aangeven, dus de waarde die gemeten zou zijn als het apparaat op een hoogte van nul meter was gebruikt. Daardoor kan de druk onafhankelijk van de hoogte worden gemeten. Om de atmosferische druk te meten kan ook een weerstation worden gebruikt. Het weerstation is namelijk uitgerust met een druksensor en kan de tot zeeniveau herleide druk aangeven. Dit gegeven komt voor professionele en amateurmeteorologen van pas om de drukvariaties in de loop der tijd te analyseren en het weer te voorspellen.

Waarom de atmosferische druk meten?

  • Druk en weersvoorspellingen
In de meteorologie zijn de atmosferische druk en de variatie daarin belangrijke gegevens. Daarom zijn weerstations uitgerust met een barometer en meten ze ook de druk, naast de buitentemperatuur, door middel van een thermometer, de relatieve en absolute vochtigheid door middel van een hygrometer en de windsnelheid met behulp van een windmeter. Om een volledige en betrouwbare weersvoorspelling te kunnen doen, zijn deze drie meetinstrumenten dus onmisbaar.
De luchtdruk is namelijk een belangrijke variabele. In gematigde zones bedraagt de druk gemiddeld 950 tot 1050 hPa, maar kan zeer snel variëren. Over het algemeen wijst een snelle daling van de atmosferische druk op slecht weer (neerslag en wind), terwijl een hoge druk duidt op stabiel en meestal aangenaam weer met een onbewolkte lucht. Wanneer de druk lager is dan 1.010 hPa spreekt men van een depressie of lagedrukgebied. Wanneer de druk hoger is dan 1.020 hPa spreekt men daarentegen van een hogedrukgebied.
  • Luchtdrukkaarten
Weerprofessionals houden dus de variaties in temperatuur met net zoveel aandacht in de gaten als de variaties in atmosferische druk. Met drukmetingen kan de globale trend op de korte termijn in kaart worden gebracht en daarnaast kunnen met metingen op grotere schaal luchtdrukkaarten worden opgesteld. Op zo'n kaart, die ook wel isobarenkaart wordt genoemd, zijn lijnen (isobaren) getekend die punten van gelijke druk met elkaar verbinden. Aan de hand van deze kaarten kunnen meteorologen hogedrukgebieden of lagedrukgebieden volgen.
Aangezien het drukverschil tussen twee punten (de horizontale drukgradiënt) op grotere hoogte een luchtverplaatsing veroorzaakt, kunnen met de luchtdrukkaarten de windrichting en windsnelheid worden bepaald. Kort gezegd kunnen we dus stellen dat wind het gevolg is van een luchtverplaatsing uit een gebied met hoge druk naar een gebied met lagere druk. Hoe dichter de isobaren op de kaart bij elkaar liggen, hoe hoger dus de windsnelheid.
Door de gebieden met een gelijke druk op een kaart aan te geven, kan ook bepaald worden waar zich de fronten bevinden. Fronten zijn luchtmassa's met verschillende eigenschappen (qua druk, temperatuur of vochtigheid). Er zijn warmtefronten, koudefronten, occlusiefronten, stationaire fronten en onweersfronten. Met behulp van al deze gegevens kan de weersvoorspelling voor de middellange termijn worden opgesteld.
Om het weer en de variaties daarin te kunnen voorspellen is de atmosferische druk dus een onmisbaar gegeven. Het is een goede aanvulling op de temperatuur en de luchtvochtigheid. Op die manier wordt de lokale informatie aangevuld met grootschaligere gegevens met behulp waarvan inzicht in de weervariaties kan worden verkregen en het weer kan worden voorspeld. Behalve meteorologen hebben ook veel anderen er belang bij om van de atmosferische druk op de hoogte te blijven en luchtdrukkaarten of een weerstation te gebruiken. Schippers of amateurvliegers bijvoorbeeld, beschikken meestal over de juiste middelen om betrouwbare weersvoorspellingen te verkrijgen omdat het weer voor een groot deel de omstandigheden bepaalt waarin ze hun activiteiten uitoefenen.

Ontdek al onze producten

Slim Weerstation

Slimme Thermostaat

Slimme Binnencamera

Slimme Buitencamera