A brand of Legrand

Binnenluchtverontreiniging

Volgens officiële gegevens brengen we gemiddeld 80% van onze tijd in gesloten ruimten door, dat wil zeggen thuis of op het werk, of op school in geval van kinderen. Dat verontreiniging vaak in verband wordt gebracht met het buitenklimaat, komt omdat die vorm van verontreiniging, zoals uitlaatgassen en andere dampen, duidelijker merkbaar is.
Maar de lucht die we binnenshuis inademen bevat net zo goed vervuilende en potentieel giftige stoffen. Volgens het EPA, een Amerikaanse instelling voor milieubescherming, is de binnenlucht zelfs tot 5 maal vuiler dan de buitenlucht! Welke chemische stoffen zijn er zoal in huis aanwezig, welke invloed hebben ze en hoe kun je je ertegen beschermen?

Wat is binnenluchtverontreiniging?

In theorie bevat de ingeademde lucht vooral stikstof en zuurstof, maar in de praktijk bevat de lucht ook talrijke andere stoffen, in wisselende hoeveelheden. Sommige van die stoffen vormen geen gevaar voor de gezondheid, maar andere zijn in meer of mindere mate giftig.
Binnenluchtverontreiniging is deels van buiten afkomstig (vervoer, industrie, enz.) maar wordt ook in het huis zelf veroorzaakt. Uit de bouwmaterialen, bekledingen en verf van woningen komen namelijk een groot aantal verontreinigende stoffen in de lucht vrij en ook de meubels en voorwerpen in het huis scheiden vluchtige deeltjes af. Voeg daarbij chemische onderhoudsproducten, dampen uit de keuken of wasruimten, rook van de verwarmingsinstallatie, restproducten bij verbranding van kaarsen of wierook, schimmel die zich bij te veel vocht kan ontwikkelen en mijten in tapijten, vloerbekleding en matrassen. Ten slotte bevat de lucht die we in huis inademen koolstofdioxide die van nature vrijkomt bij menselijke activiteiten, met name de ademhaling.
Al die producten, deeltjes en verontreinigende stoffen hopen zich geleidelijk op en vormen samen de binnenluchtverontreiniging. Bij pogingen om energieverlies in woningen tegen te gaan wordt vaak geïsoleerd ten koste van een goede ventilatie in huis, waardoor de lucht geleidelijk aan verzadigd raakt. Die situatie is vooral zorgwekkend op plaatsen waar veel mensen samenkomen, zoals bedrijven en overheidsinstanties, en in gebouwen die bestemd zijn voor kwetsbare groepen en kinderen, zoals kinderdagverblijven en scholen). Door die concentratie van mensen kan de luchtkwaliteit snel achteruitgaan.

Welke verontreinigende stoffen zijn er in de binnenlucht aanwezig?

In de atmosfeer komen twee soorten verontreinigende stoffen voor: primaire verontreinigende stoffen die rechtstreeks door vervuiling zijn veroorzaakt (door voertuigen uitgestoten stikstofoxiden, zwaveldioxide die vrijkomt bij verbranding van fossiele brandstoffen, enz.) en secundaire verontreinigende stoffen die voortkomen uit de chemische reactie van die primaire verontreinigende stoffen met de omgeving (met ultraviolette straling, de zuurstof in de lucht, enz.).
Binnen zijn de verontreinigende stoffen onder te verdelen in drie hoofdcategorieën:
  • Vluchtige organische stoffen (VOS)
De meeste vluchtige organische stoffen komen vrij door uitlaatgassen, maar ze worden ook afgescheiden door een groot aantal producten en bekledingen in huis, zoals oplosmiddelen, hout, lijm of verf. Ze komen in het binnenklimaat terecht en oefenen daar soms jarenlang een schadelijke invloed op de luchtkwaliteit uit. Tot de vluchtige organische stoffen behoren polycyclische en monocyclische koolwaterstoffen en aldehyden, zoals het bijzonder giftige formaldehyde.
  • Fijnstof
Fijnstof is een verzamelnaam voor zeer kleine deeltjes in de lucht. Ze worden vooral afgegeven door verwarmingssystemen, autoverkeer en de industrie. Sommige deeltjes zijn zichtbaar, maar de meeste zijn minuscuul, onzichtbaar voor het blote oog en daardoor des te gevaarlijker.
  • Koolstofdioxide (CO2)
Koolstofdioxide wordt ook wel koolzuurgas of kooldioxide genoemd en is van nature aanwezig in de lucht. Het is op zichzelf niet giftig. Toch kan een hoge concentratie in huis funest zijn voor de gezondheid. De koolstofdioxide in huis kan te wijten zijn aan verontreiniging van de buitenlucht, maar wordt vooral veroorzaakt door de bewoners, die via hun ademhaling koolstofdioxide in de lucht brengen.
De binnenlucht kan ook verschillende andere giftige chemische bestanddelen bevatten, zoals zware metalen (lood, kwik, cadmium), restproducten van verbranding zoals stikstofoxiden, zwaveldioxide en koolstofmonoxide, of ozon. Ontdek al onze producten

Welke invloed heeft binnenluchtverontreiniging op de gezondheid?

Niet alle stoffen in de binnenlucht hebben een directe invloed op de gezondheid van de bewoners, sommige zijn onschuldig of in minieme hoeveelheden aanwezig, zoals ethanol. Maar andere deeltjes vormen op korte of lange termijn een gevaar en zijn afhankelijk van de concentratie en de blootstellingsduur in meer of mindere mate giftig.
Sommige vluchtige organische stoffen worden zeer gevaarlijk geacht. Dat geldt bijvoorbeeld voor benzeen en formaldehyde, die de luchtwegen irriteren en kankerverwekkend zijn. Daarom zijn producten die VOS afgeven aan strenge regelgeving gebonden. Fijnstof kan eveneens gevaarlijk zijn voor de gezondheid, met name door de kleine omvang van de deeltjes. Die kunnen namelijk zeer diep in de ademhalingsorganen doordringen. Ook zware metalen vormen een gevaar. Ze zijn in zeer kleine hoeveelheden aanwezig, maar kunnen zich na verloop van tijd desondanks in het organisme ophopen.
Koolstofdioxide is anders. Slechts bij hoge doses kan het giftig zijn. Het normale CO2-gehalte van lucht is circa 400 ppm (deeltjes per miljoen) en pas bij meer dan 1000 ppm doen zich merkbare gezondheidseffecten voor, zoals hoofdpijn, slaperigheid of achteruitgang van de intellectuele en psychomotorische prestaties. Bij zeer hoge doses, dat wil zeggen een gehalte van meer dan 25% van de binnenlucht, kan koolstofdioxide zelfs dodelijk zijn.
De meeste verontreinigende stoffen in de binnenlucht veroorzaken irritatie van de luchtwegen, ogen en slijmvliezen. Dat is het geval bij ozon, stikstofdioxide en zwaveldioxide. Maar de stof die op korte termijn het dodelijkst is, is koolstofmonoxide. Koolstofmonoxide is onzichtbaar en geurloos. In geval van een defecte verwarming kan het zich in huis verspreiden en dodelijk zijn voor de bewoners.

Hoe wordt de binnenluchtkwaliteit gemeten?

Er zijn verschillende manieren om de kwaliteit van de binnenlucht te meten. CO2-sensoren meten de koolstofdioxideconcentratie via infrarooddetectie. Er zijn apparaten te koop om VOS in de binnenlucht te meten. De meest geavanceerde geven zelfs de waarden voor elk aanwezig gas en kunnen ook het gehalte van de giftigste stoffen meten, namelijk formaldehyde en benzeen. Ten slotte zijn er sensoren die fijnstof kunnen meten met behulp van een fotodetector.

Oplossingen ter bestrijding van binnenluchtverontreiniging

Er bestaan oplossingen om de kwaliteit van de binnenlucht te bewaken en verontreiniging in gesloten ruimten te beperken. De bestaande regelgeving heeft betrekking op het toezicht op de binnenluchtverontreiniging in scholen en stelt grenswaarden in voor de blootstelling op het werk. Daarnaast wordt de VOS-afgifte van artikelen aangegeven op het etiket, zodat de artikelen kunnen worden gekozen die het minst schadelijk voor de gezondheid zijn.
In het algemeen kunnen voor in huis het best milieuvriendelijke producten (meubels, decoratie-artikelen, bekledingen en onderhoudsproducten) worden gekozen die geen giftige stoffen bevatten. Vergeet ook niet de verwarmingsketel regelmatig te laten nakijken om het risico op koolstofmonoxidevergiftiging uit te sluiten. Er zijn ook detectors voor giftig gas.
Ook kamerplanten kunnen de binnenlucht zuiveren. Ze nemen verontreinigende stoffen op, met name VOS. Ook al zijn wetenschappers er nog niet over uit wat het werkelijke zuiverende effect is van planten, en zijn planten op zichzelf niet genoeg om de verontreiniging in woningen op te heffen, toch is het een goede manier om de luchtkwaliteit te verbeteren.
Om de verontreiniging van de binnenlucht te beperken is een goede ventilatie echter cruciaal. De basis voor een goede binnenluchtkwaliteit is een efficiënt ventilatiesysteem dat alle vertrekken dagelijks ventileert en niet aan beperkingen omwille van de energie-efficiëntie onderworpen is. Zo ververst u de lucht in huis, dringt u de gas- en deeltjesconcentratie terug en ontdoet u zich van overtollig vocht, dat tevens ademhalingsproblemen en schimmelvorming kan veroorzaken.
Apparaten als de Healthy Home Coach van Netatmo kunnen u daarbij helpen. Dit apparaat meet regelmatig de binnentemperatuur, de luchtvochtigheid en de luchtkwaliteit door middel van een CO2-meting en geeft een melding als de ruimte geventileerd moet worden.

Ontdek al onze producten

Slim Weerstation

Slimme Thermostaat

Slimme Binnencamera

Slimme Buitencamera